# Onderzoek — KB 1950-honoraria voor testamenten en vennootschapsakten (punt 44)

**Werf:** AUTONOMIE/ARCHITECTURE punt 44 (Opus, onderzoek) — *geverifieerde
KB 1950-tarieven voor testamenten en vennootschapsakten (ontbreekt voor punt 18);
bronnenonderzoek vóór implementatie.*

**Status:** onderzoek uitgevoerd; **implementatie bewust nog niet gedaan** —
de exacte, geïndexeerde schijventabellen ontbreken uit een **primaire** bron
(zie § "Openstaande verificatiegrens"). De app blijft voor deze akten op de
conservatieve, correcte terugval staan (`berekenForfaitaireAfrekening`,
`data/ereloon.ts`): forfaitaire aktekosten + recht op geschriften, met het
honorarium uitdrukkelijk *"door de notaris te bepalen"*. Dat is geen gat maar
de juiste voorzichtigheid zolang de tarieftabellen niet primair geverifieerd
zijn — `data/ereloon.ts` (regels rond "Akten van onbepaalde waarde") waarschuwt
expliciet dat een afgeleid bedrag hier *"een niet-onderbouwd bedrag zou
suggereren"*.

## Waarom dit een aparte werf is

De honoraria van de schalen J/Jbis/G/Gbis/F/H (verkoop, financiering,
schenking, verdeling) zijn al geïmplementeerd en geïndexeerd op 01/01/2026 in
`BAREMA` (`data/ereloon.ts`). Testamenten en vennootschapsakten vallen onder
**andere schalen** (E, L, M) en deels onder **vaste/specifieke** honoraria die
níét in die tabel zaten — vandaar het afzonderlijke bronnenonderzoek.

## Bevindingen (geverifieerd qua *structuur*, bron vermeld)

### Vennootschapsakten

- **Oprichting NV / Comm.VA** → **schaal M**, grondslag = geplaatst/nominaal
  kapitaal; **minimum € 42,18**.
- **Oprichting andere vennootschappen met kapitaalvermelding / inbreng** →
  **schaal L**, grondslag = waarde van de netto-inbreng (bij kapitaalverhoging
  door incorporatie van reserves: het verhogingsbedrag); **minimum € 42,18**.
- **Omvorming (akte tot omvorming)** → **schaal M** op het nominaal kapitaal.
- **Schalen L en M** zijn elk **degressief in zeven schijven**, elk met een
  eigen percentage; het honorarium is de som over de schijven (zelfde
  rekenlogica als de reeds geïmplementeerde schalen — `berekenHonorarium`
  hergebruikt deze structuur zodra de schijven bekend zijn).
- **BV met standaardstatuten** heeft al een correct wettelijk forfait in de app
  (`AKTEKOSTEN_2026.bvStandaard`, `soort: "bv-standaard"`).

### Testament

- **Openbaar (authentiek) testament** — twee componenten:
  1. **Verlijdenshonorarium**: waargenomen **min € 8,55 / max € 195**
     (basisbedragen; indexatie 2026 nog te bevestigen).
  2. **Uitvoeringshonorarium**: volgens de voorwaarden van **schaal E**.
- Het gaat dus **niet** om één proportionele schaal maar om een
  vast/begrensd verlijdenshonorarium **plus** een schaal-E-component — reden te
  meer om dit niet als één degressieve schaal te modelleren.

## Openstaande verificatiegrens (waarom nog niet geïmplementeerd)

Voor een bindende afrekening in een notariële app volstaat een **secundaire**
websamenvatting niet: de exacte percentages en (geïndexeerde) grensbedragen van
de **schalen E, L en M**, en of de testamentbedragen € 8,55 / € 195 basis- dan
wel actuele bedragen zijn, moeten uit de **primaire** tekst komen:

- KB 16 december 1950, bijlage (tarief honoraria notarissen), geconsolideerd na
  KB 22 november 2022 — de officiële geconsolideerde versie.

In deze sessie waren de gezaghebbende primaire bronnen (notaris.be/notaire.be
PDF's, ejustice, etaamb) via de sandbox-proxy **niet bereikbaar** (HTTP 403 /
CONNECT-tunnel geweigerd door de WAF van die overheids-/beroepssites). De
exacte schijventabellen konden dus niet primair geverifieerd worden.

## Aanbeveling / vervolg (concreet)

1. **Bron aanleveren.** De notaris levert de geconsolideerde tariefbesluit-PDF
   aan (of de proxy krijgt toegang tot notaris.be), zodat schalen E/L/M en de
   testamentbedragen letterlijk overgenomen worden.
2. **Implementatie zodra primair geverifieerd** (voorziene vorm, zonder nu
   onzekere getallen te fixeren):
   - Voeg `L`, `M` (en desgevallend `E`) toe aan `BAREMA` met hun zeven
     schijven, geïndexeerd op de actuele datum, elk met een `*_META`-bron.
   - Breid `kiesBarema`/`AkteType` uit met de vennootschaps-/testamentgevallen,
     of introduceer een aparte `kiesVennootschapsbarema` op de kapitaalgrondslag.
   - Model testament als *vast verlijdenshonorarium (min/max) + schaal-E-
     component*, niet als één schaal.
   - Voeg een ratchet/pariteitstest toe zoals bij de bestaande schalen.
3. **Tot dan blijft de terugval staan** — bewust, en correct.

## Bronnen

- KB 16.12.1950, tarief honoraria notarissen — Justel/ejustice:
  http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&table_name=wet&cn=1950121631
- Geconsolideerde versie (NL, 09.02.2026), notaris.be:
  https://www.notaris.be/sites/default/files/files/2026-02/20260209%20-%20Tariefbesluit%20geconsolideerde%20versie%20NL_0.pdf
- Geconsolideerde versie (FR, 22.12.2022), notaire.be:
  https://www.notaire.be/sites/default/files/files/2025-08/20221222%20-%20Tarif%20des%20honoraires%20des%20notaires.pdf
- KB 22.11.2022 tot wijziging van de bijlage, etaamb:
  https://etaamb.openjustice.be/nl/koninklijk-besluit-van-22-november-2022_n2022042846.html

*(Alle bedragen hierboven zijn onder voorbehoud van primaire verificatie; enkel
de al geïmplementeerde schalen J/Jbis/G/Gbis/F/H in `data/ereloon.ts` zijn
primair verankerd en geïndexeerd op 01/01/2026.)*