import type { Modelonderdeel } from "../types"; // ── Modelonderdelen: erfrecht — aangifte van nalatenschap ─────────────────── // Onderhands fiscaal document dat het kantoor namens de erfgenamen opmaakt om // de nalatenschap aan te geven voor de erfbelasting. Vlaams Gewest: Vlaamse // Belastingdienst (VLABEL), Vlaamse Codex Fiscaliteit (VCF); Brussels/Waals // Gewest: FOD Financiën (Wetboek der successierechten). De hypotheses zitten in // de varianten; bij gebruik worden de parameters ingevuld en de niet-gekozen // varianten geschrapt. De volledige beschrijving van een onroerend actief // verloopt via de verplichte clausule `beschrijving-onroerend-goed` (AGENTS.md), // als bijkomend structuuronderdeel in het model — niet hier hernomen. export const aangifteNalatenschapOnderdelen: Modelonderdeel[] = [ { id: "aangifte-nalatenschap-hoofding", titel: "Aangifte van nalatenschap — hoofding en identificatie van de erflater", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Aanhef van de aangifte van nalatenschap: aanduiding van de overledene (erflater), diens laatste fiscale woonplaats en huwelijksvermogensstelsel, de plaats en datum van overlijden, en de bevoegde belastingdienst met de aangiftetermijn. De laatste fiscale woonplaats gedurende de vijf jaar vóór het overlijden bepaalt welk gewest bevoegd is.", tekst: "AANGIFTE VAN DE NALATENSCHAP van wijlen {{naam_erflater}}, geboren te {{geboorteplaats_datum_erflater}}, rijksregisternummer {{rijksregisternummer_erflater}}, in leven laatst wonende te {{laatste_woonplaats_erflater}}, gehuwd/wettelijk samenwonend onder {{huwelijksvermogensstelsel}}, overleden te {{plaats_datum_overlijden}}.\n\n" + "Deze aangifte wordt ingediend bij {{bevoegde_belastingdienst}} binnen de wettelijke termijn ({{aangiftetermijn}} te rekenen vanaf het overlijden), overeenkomstig de toepasselijke regelgeving inzake erfbelasting.", varianten: [], parameters: [ { naam: "naam_erflater", omschrijving: "Naam en voornamen van de overledene (erflater)" }, { naam: "geboorteplaats_datum_erflater", omschrijving: "Geboorteplaats en -datum van de erflater" }, { naam: "rijksregisternummer_erflater", omschrijving: "Rijksregisternummer van de erflater" }, { naam: "laatste_woonplaats_erflater", omschrijving: "Laatste woonplaats (fiscale woonplaats) van de erflater" }, { naam: "huwelijksvermogensstelsel", omschrijving: "Burgerlijke staat en huwelijksvermogensstelsel of samenlevingsvorm van de erflater" }, { naam: "plaats_datum_overlijden", omschrijving: "Plaats en datum van overlijden" }, { naam: "bevoegde_belastingdienst", omschrijving: "Bevoegde belastingdienst: Vlaamse Belastingdienst (VLABEL) of FOD Financiën (Brussel/Wallonië)" }, { naam: "aangiftetermijn", omschrijving: "Aangiftetermijn: vier maanden bij overlijden in België, vijf/zes maanden bij overlijden in de EER/daarbuiten" }, ], toepasbaarOp: ["aangifte-nalatenschap"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "Aangifte van nalatenschap (Vlaamse Codex Fiscaliteit / Wetboek der successierechten)", versie: "1.0", datum: "2026-07-05", wetsbasis: [ "art. 3.3.1.0.5 VCF (aangiftetermijn)", "art. 5 Bijzondere financieringswet (lokalisatie erfbelasting)", ], agentwenken: "Bepaal het bevoegde gewest aan de hand van de fiscale woonplaats van de erflater die het langst in de laatste vijf jaar vóór het overlijden gold: Vlaanderen → VLABEL (Vlaamse Codex Fiscaliteit); Brussel of Wallonië → FOD Financiën (Wetboek der successierechten). Aangiftetermijn: vier maanden bij overlijden in België. Het rijksregisternummer en het huwelijksvermogensstelsel uit de eigendomstitel/huwelijkscontract of het attest van erfopvolging halen.", nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-07-05", aandachtspunten: "De lokalisatieregel (langste fiscale woonplaats in de vijf jaar vóór overlijden) en de aangiftetermijn nakijken; bij overlijden buiten België gelden langere termijnen.", }, }, { id: "aangifte-nalatenschap-erfgenamen-devolutie", titel: "Aangifte van nalatenschap — erfgenamen en devolutie", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Opgave van de rechthebbenden (erfgenamen, legatarissen) en de wijze waarop de nalatenschap devolueert: wettelijke devolutie (langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner met de afstammelingen) dan wel testamentaire devolutie. De devolutie bepaalt wie welk deel verkrijgt en dus de grondslag per verkrijger.", tekst: "", varianten: [ { id: "wettelijk-echtgenoot-kinderen", hypothese: "Wettelijke devolutie: langstlevende echtgeno(o)t(e) en afstammelingen", tekst: "De nalatenschap wordt devolueerd volgens de wettelijke erfopvolging. De langstlevende echtgeno(o)t(e), {{naam_langstlevende}}, verkrijgt het vruchtgebruik van de gehele nalatenschap; de afstammelingen, te weten {{namen_kinderen}}, verkrijgen de blote eigendom, elk voor gelijke delen (art. 4.10 en 4.11 BW).", toelichting: "Standaardgeval bij een gehuwde erflater met kinderen: de langstlevende echtgenoot verkrijgt het vruchtgebruik, de afstammelingen de blote eigendom.", }, { id: "wettelijk-samenwonende-kinderen", hypothese: "Wettelijke devolutie: langstlevende wettelijk samenwonende partner en afstammelingen", tekst: "De nalatenschap wordt devolueerd volgens de wettelijke erfopvolging. De langstlevende wettelijk samenwonende partner, {{naam_langstlevende}}, verkrijgt het vruchtgebruik van de gezinswoning en van het daarin aanwezige huisraad (art. 4.9 e.v. BW); de afstammelingen, te weten {{namen_kinderen}}, verkrijgen de overige goederen in volle eigendom, elk voor gelijke delen.", toelichting: "De wettelijk samenwonende partner heeft een beperkter erfrecht dan de echtgenoot: enkel het vruchtgebruik van de gezinswoning en het huisraad.", }, { id: "testamentair", hypothese: "Testamentaire devolutie", tekst: "De nalatenschap wordt devolueerd volgens het testament van de erflater, verleden/gedateerd op {{datum_testament}}. Op grond daarvan verkrijgen: {{devolutie_volgens_testament}}. De reservataire rechten van de reservataire erfgenamen blijven gevrijwaard.", toelichting: "Bij een testament wordt de wettelijke devolutie geheel of gedeeltelijk opzijgezet; controleer steeds de reserve van de reservataire erfgenamen.", }, ], parameters: [ { naam: "naam_langstlevende", omschrijving: "Naam van de langstlevende echtgeno(o)t(e) of wettelijk samenwonende partner" }, { naam: "namen_kinderen", omschrijving: "Namen van de afstammelingen (erfgenamen in blote eigendom of volle eigendom)" }, { naam: "datum_testament", omschrijving: "Datum (en aard: eigenhandig/notarieel) van het testament, indien testamentaire devolutie" }, { naam: "devolutie_volgens_testament", omschrijving: "Wie wat verkrijgt volgens het testament (legaten en hun begunstigden)" }, ], toepasbaarOp: ["aangifte-nalatenschap"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "Aangifte van nalatenschap (erfrecht — Boek 4 BW)", versie: "1.0", datum: "2026-07-05", wetsbasis: ["art. 4.9 e.v. BW (erfrecht langstlevende)", "art. 4.10-4.11 BW (devolutie)"], agentwenken: "Kies de variant op basis van de burgerlijke staat van de erflater (gehuwd → echtgenoot-variant; wettelijk samenwonend → samenwonende-variant) en de aanwezigheid van een testament (dan de testamentaire variant). Het bestaan van een testament blijkt uit het Centraal Register van Testamenten (CRT) — steeds raadplegen. Bij een testament de reserve van de reservataire erfgenamen controleren.", nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-07-05", aandachtspunten: "Devolutie afstemmen op het huwelijksvermogensstelsel (gemeenschap vs. scheiding van goederen) en op eventuele huwelijksvoordelen; het CRT/CRH raadplegen voor testamenten en schenkingen.", }, }, { id: "aangifte-nalatenschap-actief", titel: "Aangifte van nalatenschap — actief van de nalatenschap", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Opgave van het actief van de nalatenschap: de onroerende goederen (met hun verkoopwaarde op de dag van overlijden), de roerende goederen en tegoeden (banktegoeden, huisraad, voertuigen), en de in te brengen bedragen. De volledige beschrijving van elk onroerend goed verloopt via de verplichte clausule beschrijving-onroerend-goed (bijkomend structuuronderdeel).", tekst: "ACTIEF VAN DE NALATENSCHAP\n\n" + "1. Onroerende goederen (verkoopwaarde op de dag van het overlijden): {{omschrijving_onroerend_actief}} — geschatte waarde: {{waarde_onroerend_actief}}.\n\n" + "2. Roerende goederen en tegoeden: {{omschrijving_roerend_actief}} — waarde: {{waarde_roerend_actief}}. Het huisraad wordt aangegeven overeenkomstig de toepasselijke waarderingsregels.\n\n" + "3. Tegoeden uit levensverzekeringen en andere bedingen ten behoeve van een derde, voor zover belastbaar: {{omschrijving_levensverzekeringen}} — waarde: {{waarde_levensverzekeringen}}.", varianten: [], parameters: [ { naam: "omschrijving_onroerend_actief", omschrijving: "Beknopte aanduiding van de onroerende goederen (volledige beschrijving via de clausule beschrijving-onroerend-goed)" }, { naam: "waarde_onroerend_actief", omschrijving: "Verkoopwaarde van de onroerende goederen op de dag van overlijden" }, { naam: "omschrijving_roerend_actief", omschrijving: "Roerende goederen en tegoeden (banktegoeden, huisraad, voertuigen, effecten)" }, { naam: "waarde_roerend_actief", omschrijving: "Waarde van de roerende goederen en tegoeden op de dag van overlijden" }, { naam: "omschrijving_levensverzekeringen", omschrijving: "Belastbare levensverzekeringen en bedingen ten behoeve van een derde" }, { naam: "waarde_levensverzekeringen", omschrijving: "Belastbare waarde van de levensverzekeringen" }, ], toepasbaarOp: ["aangifte-nalatenschap"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "Aangifte van nalatenschap (waardering actief)", versie: "1.0", datum: "2026-07-05", wetsbasis: [ "art. 2.7.3.2.1 e.v. VCF (belastbaar actief)", "art. 2.7.1.0.6 VCF (bedingen ten behoeve van een derde — levensverzekering)", ], agentwenken: "Waardeer onroerende goederen aan de verkoopwaarde op de dag van overlijden; de aangevers kunnen een bindende schatting laten uitvoeren door een erkend schatter-expert om latere betwisting te vermijden. Banktegoeden blijken uit de door de bank meegedeelde saldi op de dag van overlijden (opvraging via de bank/Ficobo). Levensverzekeringen ten behoeve van een derde zijn in beginsel belastbaar (art. 2.7.1.0.6 VCF). Voor de volledige onroerend-goedbeschrijving de clausule beschrijving-onroerend-goed gebruiken.", nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-07-05", aandachtspunten: "Waarderingsregels voor huisraad en effecten (beurskoers rond de datum van overlijden) nakijken; nagaan of een bindende schatting is aangevraagd.", }, }, { id: "aangifte-nalatenschap-passief", titel: "Aangifte van nalatenschap — passief van de nalatenschap", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Opgave van het aftrekbare passief: de schulden van de erflater die op de dag van het overlijden bestonden en de begrafeniskosten. Het passief wordt in mindering gebracht van het actief om de belastbare grondslag per verkrijger te bepalen.", tekst: "PASSIEF VAN DE NALATENSCHAP\n\n" + "1. Schulden van de erflater bestaande op de dag van het overlijden: {{omschrijving_schulden}} — bedrag: {{bedrag_schulden}}.\n\n" + "2. Begrafeniskosten: {{bedrag_begrafeniskosten}}.\n\n" + "Het aldus bepaalde passief wordt aangerekend overeenkomstig de wettelijke regels inzake de aanrekening van schulden op het onroerend en het roerend actief.", varianten: [], parameters: [ { naam: "omschrijving_schulden", omschrijving: "Aard van de schulden die op de dag van overlijden bestonden (hypothecair krediet, consumentenkrediet, belastingen, facturen)" }, { naam: "bedrag_schulden", omschrijving: "Totaal bedrag van de aftrekbare schulden" }, { naam: "bedrag_begrafeniskosten", omschrijving: "Bewezen begrafeniskosten of het forfait, naargelang het gewest" }, ], toepasbaarOp: ["aangifte-nalatenschap"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "Aangifte van nalatenschap (aftrekbaar passief)", versie: "1.0", datum: "2026-07-05", wetsbasis: ["art. 2.7.3.4.1 e.v. VCF (aftrekbaar passief)"], agentwenken: "Enkel schulden die op de dag van overlijden bestonden zijn aftrekbaar; controleer het openstaand saldo van hypothecaire kredieten (schuldsaldoverzekering die de schuld dooft, is niet aftrekbaar). In Vlaanderen bestaat er een keuze tussen bewezen begrafeniskosten en een geïndexeerd forfait. Nagaan hoe het passief wordt aangerekend op onroerend versus roerend actief (dat beïnvloedt het tarief).", nazicht: { status: "na_te_kijken", datum: "2026-07-05", aandachtspunten: "Het forfait voor begrafeniskosten en de aanrekeningsregels van het passief zijn periodiek gewijzigd — het geldende bedrag en de aanrekening bevestigen.", }, }, { id: "aangifte-nalatenschap-tarief-vrijstellingen", titel: "Aangifte van nalatenschap — tarief, grondslag en vrijstellingen", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Bepaling van de belastbare grondslag per verkrijger en de toepasselijke gunstregimes: in het bijzonder de vrijstelling van de gezinswoning voor de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner (Vlaams Gewest, art. 2.7.6.0.3 VCF). Het onroerend en het roerend deel worden afzonderlijk belast tegen het progressief tarief in rechte lijn en tussen partners.", tekst: "", varianten: [ { id: "met-vrijstelling-gezinswoning", hypothese: "Met vrijstelling van de gezinswoning voor de langstlevende partner (Vlaams Gewest)", tekst: "Het netto-aandeel van de langstlevende echtgeno(o)t(e) / wettelijk samenwonende partner, {{naam_langstlevende}}, in de gezinswoning is vrijgesteld van erfbelasting (art. 2.7.6.0.3 VCF). De waarde van dat vrijgestelde aandeel bedraagt {{waarde_gezinswoning}}. Het overige onroerend actief en het roerend actief worden per verkrijger belast tegen het progressief tarief in rechte lijn en tussen partners (art. 2.7.4.1.1 VCF), met afzonderlijke belasting van het onroerend en het roerend deel.", toelichting: "De vrijstelling van de gezinswoning geldt in het Vlaams Gewest voor de langstlevende echtgenoot en, onder voorwaarden, voor de wettelijk samenwonende partner (niet voor bloed- of aanverwanten die wettelijk samenwonen om zorgredenen).", }, { id: "zonder-vrijstelling-gezinswoning", hypothese: "Zonder vrijstelling gezinswoning (geen in aanmerking komende langstlevende partner)", tekst: "Er is geen in aanmerking komende langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner voor de vrijstelling van de gezinswoning. Het volledige onroerend actief en het roerend actief worden per verkrijger belast tegen het progressief tarief in rechte lijn (of het toepasselijke tarief naargelang de verwantschap), met afzonderlijke belasting van het onroerend en het roerend deel (art. 2.7.4.1.1 VCF).", toelichting: "Zonder langstlevende partner is er geen gezinswoningvrijstelling; het tarief hangt af van de verwantschap (rechte lijn/partner, broers/zussen, anderen).", }, ], parameters: [ { naam: "naam_langstlevende", omschrijving: "Naam van de langstlevende echtgeno(o)t(e)/wettelijk samenwonende partner die de vrijstelling geniet" }, { naam: "waarde_gezinswoning", omschrijving: "Waarde van het vrijgestelde netto-aandeel in de gezinswoning" }, ], toepasbaarOp: ["aangifte-nalatenschap"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "Aangifte van nalatenschap (tarief en vrijstellingen — VCF)", versie: "1.0", datum: "2026-07-05", wetsbasis: [ "art. 2.7.4.1.1 VCF (tarief erfbelasting rechte lijn/partners)", "art. 2.7.6.0.3 VCF (vrijstelling gezinswoning langstlevende partner)", ], agentwenken: "Pas de vrijstelling-variant enkel toe wanneer er een langstlevende echtgenoot of (kwalificerende) wettelijk samenwonende partner is die een aandeel in de gezinswoning verkrijgt. Let op: wettelijk samenwonenden die om zorgredenen samenwonen (bloed-/aanverwanten) genieten de gezinswoningvrijstelling niet. Onroerend en roerend actief worden sinds 2015 afzonderlijk tegen het progressief tarief belast — nooit samentellen voor de tariefschijven.", nazicht: { status: "na_te_kijken", datum: "2026-07-05", aandachtspunten: "De tariefschijven en de voorwaarden van de gezinswoningvrijstelling worden periodiek aangepast (o.m. de samenwoningsduur voor partners) — steeds de actuele VCF-versie raadplegen.", }, }, { id: "aangifte-nalatenschap-slot", titel: "Aangifte van nalatenschap — verklaringen, volmacht en ondertekening", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Slotbepalingen van de aangifte: de verklaring dat de aangifte juist en volledig is, de verplichte fiscale verklaringen, de eventuele volmacht aan de instrumenterende notaris om de aangifte te ondertekenen en in te dienen, en de plaats/datum/handtekening van de aangevers.", tekst: "De aangevers verklaren dat deze aangifte juist en volledig is en dat geen belastbaar goed werd verzwegen. Zij verklaren kennis te hebben van de gevolgen van een onjuiste of onvolledige aangifte.\n\n" + "De aangevers verlenen, voor zover nodig, volmacht aan de instrumenterende notaris en aan de medewerkers van diens kantoor om deze aangifte in hun naam te ondertekenen en in te dienen, en om alle bijkomende of verbeterende aangiften te doen.\n\n" + "Opgemaakt te {{plaats_datum_aangifte}}.\nDe aangevers: {{namen_ondertekenaars}}.", varianten: [], parameters: [ { naam: "plaats_datum_aangifte", omschrijving: "Plaats en datum van ondertekening van de aangifte" }, { naam: "namen_ondertekenaars", omschrijving: "Namen van de aangevers/ondertekenaars (of de gevolmachtigde notaris)" }, ], toepasbaarOp: ["aangifte-nalatenschap"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "Aangifte van nalatenschap (slot en volmacht)", versie: "1.0", datum: "2026-07-05", wetsbasis: ["art. 3.10.3.1.1 VCF (indiening en ondertekening)"], agentwenken: "Ga vóór indiening na of alle erfgenamen de aangifte ondertekenen dan wel volmacht geven aan het kantoor (zie het model 'Erfkeuze & volmacht ondertekenen aangifte van nalatenschap'). Herinner aan de meldplicht bij een latere uitkering van een levensverzekering (bijvoeglijke aangifte). Een bijkomende/verbeterende aangifte is mogelijk binnen de toegestane termijnen.", nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-07-05", aandachtspunten: "Nagaan of een bijvoeglijke aangifte nodig is (later ontdekt actief, uitkering levensverzekering) en binnen welke termijn.", }, }, ];