import type { Modelonderdeel } from "../types"; // ── Modelonderdelen: erfrecht — eigenhandige testamenten ──────────────────── // Verwerkt vanuit twee eigen kantoormodellen (MOD2T): // - MOD2T_keuzetestament // - MOD2T_testament_gezinswoning_aan_partner_en_restlegaat_aan_kinderen_tot_18_jaar // Het betreft eigenhandige (holografische) testamenten: de cliënt schrijft de // tekst integraal met de hand over, dateert en ondertekent. De gemeenschappelijke // kop- en slotclausules (herroeping, rechtskeuze, datum/handtekening) zijn als // herbruikbare onderdelen losgemaakt zodat zij in beide modellen — en in latere // testamentmodellen — hergebruikt kunnen worden. export const testamentOnderdelen: Modelonderdeel[] = [ { id: "testament-herroeping-vorige-beschikkingen", titel: "Testament — herroeping van vroegere uiterste wilsbeschikkingen", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Inleidende herroepingsclausule van een testament: herroept alle vroegere testamenten en uiterste wilsbeschikkingen, met uitzondering van begunstigingsclausules van levensverzekeringen. Herbruikbaar als eerste clausule van elk testament.", tekst: "Ik herroep al mijn testamenten en uiterste wilsbeschikkingen voorafgaand aan heden, met uitzondering van eventuele begunstigingsclausules van levensverzekeringsovereenkomsten.", varianten: [], parameters: [], toepasbaarOp: ["keuzetestament", "testament-gezinswoning-partner-restlegaat-kinderen"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "MOD2T_keuzetestament / MOD2T_testament_gezinswoning (eigen kantoormodellen)", versie: "1.0", datum: "2026-06-23", nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-06-23" }, }, { id: "testament-rechtskeuze-belgisch-recht", titel: "Testament — rechtskeuze voor het Belgisch recht", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Rechtskeuzeclausule waarbij de erflater het Belgisch recht aanwijst als het recht dat van toepassing is op zijn nalatenschap (art. 22 Europese Erfrechtverordening nr. 650/2012). Aan te raden telkens er een internationaal aanknopingspunt is.", tekst: "Ik kies voor het Belgisch recht als het toepasselijk recht op mijn nalatenschap.", varianten: [ { id: "rechtskeuze-uitgebreid-art-22-24", hypothese: "Uitgebreide, gemotiveerde rechtskeuze (art. 22, eventueel art. 24.2, Erfrechtverordening) — aan te raden bij een internationaal aanknopingspunt (bv. Belg woonachtig in het buitenland, of testator met een andere nationaliteit dan de Belgische)", tekst: "Ik verklaar op heden de {{nationaliteit_testator}} nationaliteit te bezitten. Op grond van artikel 22 van de Verordening (EU) nr. 650/2012 (Erfrechtverordening) kies ik alhier het toepasselijke recht inzake de erfopvolging.\nAldus wijs ik het {{gekozen_recht}} recht aan, meer bepaald (één van) mijn nationale recht(en) op het ogenblik van deze rechtskeuze, als het toepasselijke recht inzake de erfopvolging met betrekking tot al mijn nalatenschapsgoederen, ongeacht de aard en de ligging van deze goederen.\nIk verklaar door de notaris vooraf volledig op de hoogte te zijn gebracht van de gevolgen, de draagwijdte en de mogelijkheden van deze rechtskeuze.\nIk verklaar te weten dat het {{gekozen_recht}} recht onder meer de reserve en het beschikbaar deel, de eventuele verplichting tot inbreng en inkorting en de erfopties regelt.\nIk verklaar dat de notaris mij benadrukt heeft dat deze rechtskeuze geen invloed heeft op de materies gespecifieerd in artikel 1 van de Erfrechtverordening, waaronder de fiscale gevolgen. Ik verklaar dat de notaris mij erop heeft gewezen dat deze rechtskeuze enkel betrekking heeft op mijn erfopvolging en niet op de vereffening en verdeling van mijn huwelijksvermogen.\nBehoudens uitdrukkelijke herroeping of wijziging van de rechtskeuze in een latere uiterste wilsbeschikking, blijft deze rechtskeuze ten voordele van het {{gekozen_recht}} recht ongewijzigd gelden, zelfs wanneer ik een andere nationaliteit zou verkrijgen.\n[NAKIJKEN OF SCHRAPPEN — optioneel, enkel indien de testator wenst af te wijken van artikel 24.1 Erfrechtverordening: Op grond van artikel 24.2 van de Erfrechtverordening kies ik dat mijn uiterste wilsbeschikking, ten aanzien van haar toelaatbaarheid en materiële geldigheid, wordt beheerst door het {{gekozen_recht}} recht, zijnde het recht dat ik hier op grond van artikel 22 van de Erfrechtverordening heb aangewezen.]", toelichting: "Bron (KFBN, 13 mei 2016, met dank aan kandidaat-notaris Pieter-Jan De Decker, Prof. Dr. Mathieu Muylle en kandidaat-notaris Stephane van den Hove d'Ertsenryck): een rechtskeuze voor het recht van de nationaliteit die de testator pas op het ogenblik van zijn overlijden zal bezitten (in plaats van op het ogenblik van de keuze) is toegelaten (art. 22 Erfrechtverordening) maar rechtsonzeker — de notaris moet de testator hierover inlichten (art. 9 Ventôsewet) en dit best documenteren in het dossier, zeker bij een niet-authentiek testament. Artikel 24.2 is enkel nuttig wanneer de testator wil afwijken van de algemene regel van artikel 24.1 (toelaatbaarheid/materiële geldigheid beoordeeld naar het recht dat van toepassing zou zijn geweest bij overlijden op de datum van de wilsbeschikking) — bijvoorbeeld nuttig voor Belgen in het buitenland die hun testament voor een Belgische notaris opmaken.", }, { id: "herroeping-behoud-eerdere-rechtskeuze-wipr", hypothese: "Herroeping van alle vorige wilsbeschikkingen, met behoud van een eerder geldig gemaakte rechtskeuze op basis van art. 79 WIPR (testament van vóór 17 augustus 2015)", tekst: "Ik herroep uitdrukkelijk al mijn wilsbeschikkingen die ik tot op heden heb gemaakt, met behoud van mijn eerder geldig geformuleerde rechtskeuze op basis van artikel 79 van het Wetboek Internationaal Privaatrecht (WIPR) in mijn uiterste wilsbeschikking opgemaakt op {{datum_eerder_testament}}.\nHet betreft een rechtskeuze ten voordele van het {{gekozen_recht}} recht, zijnde [KIES: mijn nationale wet op het ogenblik van de keuze / mijn nationale wet op het ogenblik van mijn overlijden / het recht van mijn gewone verblijfplaats op het ogenblik van de keuze / het recht van mijn gewone verblijfplaats op het ogenblik van mijn overlijden]. De rechtskeuze ten voordele van het {{gekozen_recht}} recht blijft gelden als zijnde het toepasselijke recht inzake de erfopvolging met betrekking tot al mijn nalatenschapsgoederen, ongeacht de aard en de ligging van deze goederen.\nIk verklaar door de notaris vooraf volledig op de hoogte te zijn gebracht van de gevolgen, de draagwijdte en de mogelijkheden van deze rechtskeuze. Ik verklaar te weten dat het {{gekozen_recht}} recht onder meer de reserve en het beschikbaar deel, de eventuele verplichting tot inbreng en inkorting en de erfopties regelt.\nIk verklaar dat de notaris mij benadrukt heeft dat deze rechtskeuze geen invloed heeft op de materies gespecifieerd in artikel 1 van de Erfrechtverordening, waaronder de fiscale gevolgen, en enkel betrekking heeft op mijn erfopvolging, niet op de vereffening en verdeling van mijn huwelijksvermogen.\nBehoudens uitdrukkelijke herroeping of wijziging van de rechtskeuze in een latere uiterste wilsbeschikking, blijft deze rechtskeuze ten voordele van het {{gekozen_recht}} recht ongewijzigd gelden, zelfs wanneer ik een andere nationaliteit zou verkrijgen of zou verhuizen.", toelichting: "Bron (KFBN, 13 mei 2016): het WIPR (vóór de Erfrechtverordening, van toepassing sinds 17 augustus 2015) liet ruimere keuzemogelijkheden toe dan de huidige Erfrechtverordening (recht van de gewone verblijfplaats óf de nationaliteit, telkens op het ogenblik van de keuze óf van het overlijden). Een dergelijke oudere rechtskeuze blijft rechtsgeldig indien zij conform de toen geldende aanknopingsregels — of conform de Erfrechtverordening — werd gemaakt (art. 83 Erfrechtverordening). Nuttig wanneer een testator een nieuw testament wil opmaken (met herroeping van de vorige) maar de oude rechtskeuze uitdrukkelijk wil behouden.", }, ], parameters: [ { naam: "nationaliteit_testator", omschrijving: "Nationaliteit van de testator op het ogenblik van de rechtskeuze" }, { naam: "gekozen_recht", omschrijving: "Het gekozen toepasselijke recht (doorgaans de nationale wet van de testator)", voorbeeld: "Belgisch" }, { naam: "datum_eerder_testament", omschrijving: "Datum van het eerdere testament waarin de rechtskeuze op basis van art. 79 WIPR werd gemaakt" }, ], toepasbaarOp: ["keuzetestament", "testament-gezinswoning-partner-restlegaat-kinderen"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "MOD2T_keuzetestament / MOD2T_testament_gezinswoning (eigen kantoormodellen); uitgebreide rechtskeuze en herroeping met behoud WIPR-keuze: Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat (KFBN), laatst bijgewerkt 13 mei 2016, via integratie/drive-backup/.", versie: "1.1", datum: "2026-07-12", wetsbasis: ["art. 22 Verordening (EU) nr. 650/2012 (Europese Erfrechtverordening)", "art. 24 Verordening (EU) nr. 650/2012", "art. 83 Verordening (EU) nr. 650/2012 (overgangsrecht)", "art. 79 WIPR (oud, vóór 17 augustus 2015)", "art. 9 Organieke Wet Notarisambt (Ventôsewet — informatieplicht)"], agentwenken: "Basistekst = eenvoudige keuze voor het Belgisch recht (courant geval, geen bijzondere uitleg nodig). Kies de variant 'rechtskeuze-uitgebreid-art-22-24' zodra er een internationaal aanknopingspunt is (testator met vreemde nationaliteit, of Belg woonachtig in het buitenland) — deze variant bevat de door de wet vereiste actieve informatieverstrekking door de notaris en is dus veiliger dan de kale basistekst in een grensoverschrijdend dossier. Kies 'herroeping-behoud-eerdere-rechtskeuze-wipr' uitsluitend wanneer de testator een NIEUW testament opmaakt dat de vorige wilsbeschikkingen herroept, maar een in een ouder testament (vóór 17 augustus 2015) geldig gemaakte rechtskeuze op basis van art. 79 WIPR uitdrukkelijk wil behouden — nooit combineren met de gewone rechtskeuze-varianten in hetzelfde testament.", nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-07-12" }, }, { id: "testament-keuzelegaat-vruchtgebruik-partner-restlegaat-kinderen", titel: "Keuzetestament — keuzelegaat vruchtgebruik aan partner, restlegaat aan kinderen", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Kern van het keuzetestament: keuzelegaat aan de echtgeno(o)t(e) van het vruchtgebruik van de gezinswoning, met de mogelijkheid om er andere nalatenschapsgoederen aan toe te voegen (in voller of ander recht) en zelf zijn/haar kavel samen te stellen, ontneming van het omzettingsrecht van de afstammelingen, vervalbeding bij feitelijke scheiding, en aanstelling van de kinderen als legatarissen (de residuo) op voorschot van erfdeel met aanwas en beschikkingsverbod over de residuo-goederen.", tekst: "Ik vermaak aan mijn echtgenoot / echtgenote, te weten {{naam_partner}}, het vruchtgebruik van onze gezinswoning, waarbij hij / zij het recht zal hebben aan dit legaat alle goederen toe te voegen die deel uitmaken van mijn nalatenschap, [KIES: (om inkortingsvorderingen te vermijden) ten belope van maximum het grootst beschikbaar deel van mijn nalatenschap / (altijd)] en dat hij / zij het recht heeft zelf zijn / haar kavel van goederen samen te stellen die hij / zij in zijn / haar kavel wenst op te nemen (i) in natura en/of in waarde, (ii) voor bepaalde goederen en/of categorieën van goederen en (iii) in volle eigendom, vruchtgebruik en/of blote eigendom. Ik ontneem het recht aan mijn afstammelingen om de omzetting te vorderen voor de goederen die mijn echtgenoot / echtgenote in vruchtgebruik zou verkrijgen.\n\n" + "Deze keuze (met terugwerkende kracht tot aan mijn overlijden) dient bij geschrift te worden gemaakt door mijn echtgenoot / echtgenote, binnen de vier maanden na het openvallen van de nalatenschap, en er dient kennis te worden gegeven van de gemaakte keuze aan mijn reservataire erfgenamen. Bij gebrek aan uitdrukkelijke keuze is het voorwerp van het legaat het vruchtgebruik van mijn volledige nalatenschap.\n\n" + "Dit legaat ten behoeve van mijn echtgenoot / echtgenote komt te vervallen indien bij mijn overlijden een feitelijke scheiding bestaat tussen mijn echtgenoot / echtgenote en mijzelf om redenen die wijzen op een ontwrichting van de relatie, en dus niet, onder meer, wanneer de feitelijke scheiding te wijten is aan overmacht, gezondheidstoestand, verzorgingsbehoeften, beroepsnoodwendigheden of andere redenen die niet wijzen op een ontwrichting van de relatie.\n\n" + "Ik stel bovendien mijn kinderen, te weten {{namen_kinderen}}, aan, als voorschot op erfdeel,\n(i) als legatarissen van alle nalatenschapsgoederen die geen deel uitmaken van voormeld legaat aan mijn echtgenoot / echtgenote en\n(ii) als legatarissen de residuo van alle nalatenschapsgoederen die wél deel uitmaken van voormeld legaat aan mijn echtgenoot / echtgenote.\nPlaatsvervulling is van toepassing op deze legaten naar analogie met de regels van het Burgerlijk Wetboek.\n[NAKIJKEN OF SCHRAPPEN: In geval van vooroverlijden van één van deze legatarissen zonder afstammelingen na te laten of in geval van verwerping van zijn legaat zonder afstammelingen na te laten zal zijn aandeel in deze legaten aanwassen bij de andere begunstigde(n) ervan, in dezelfde verhouding.]\n\n" + "Betreffende de legaten de residuo bepaal ik uitdrukkelijk dat het voor de eerste begunstigde verboden is om kosteloos te beschikken (zowel bij leven als bij uiterste wilsbeschikking) over deze goederen of de goederen die hiervan in de plaats zijn gekomen (bij wijze van zaakvervanging), behalve in voordeel van de tweede begunstigden of met voorafgaande schriftelijke instemming van deze laatsten.", varianten: [], parameters: [ { naam: "naam_partner", omschrijving: "Naam van de echtgeno(o)t(e) aan wie het keuzelegaat wordt gemaakt" }, { naam: "namen_kinderen", omschrijving: "Namen van de kinderen die als legataris (de residuo) worden aangesteld" }, ], toepasbaarOp: ["keuzetestament"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "MOD2T_keuzetestament (eigen kantoormodel)", versie: "1.0", datum: "2026-06-23", wetsbasis: ["art. 4.1 e.v. BW (erfrecht)", "art. 4.50 BW (omzetting vruchtgebruik)"], nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-06-23", aandachtspunten: "De keuze tussen beperking tot de grootste beschikbare quotiteit (om inkorting te vermijden) en een onbeperkt keuzelegaat afstemmen op de aanwezigheid en reserve van de afstammelingen.", }, }, { id: "testament-gezinswoning-volle-eigendom-partner-restlegaat-kinderen", titel: "Testament gezinswoning — volle eigendom aan partner, restlegaat aan minderjarige kinderen", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Kern van het testament dat enkel uitwerking heeft wanneer de erflater minstens één minderjarig kind nalaat: legaat van de volle eigendom van de gezinswoning aan de echtgeno(o)t(e)/wettelijk samenwonende partner, met vervalbeding bij feitelijke scheiding, en aanstelling van alle (ook toekomstige) kinderen als legatarissen de residuo van de gezinswoning, met aanwas en beschikkingsverbod over de residuo-goederen; voor het overige geldt de wettelijke devolutie.", tekst: "Dit testament is enkel van toepassing indien ik minstens één kind nalaat dat minderjarig is op de dag van mijn overlijden.\n\n" + "Ik vermaak aan mijn [KIES: echtgenoot / echtgenote / wettelijk samenwonende partner], te weten {{naam_partner}}, de volle eigendom van onze gezinswoning.\n\n" + "Dit legaat ten behoeve van mijn [KIES: echtgenoot / echtgenote / wettelijk samenwonende partner] komt te vervallen indien bij mijn overlijden tussen ons een feitelijke scheiding bestaat om redenen die wijzen op een ontwrichting van de relatie, en dus niet, onder meer, wanneer de feitelijke scheiding te wijten is aan overmacht, gezondheidstoestand, verzorgingsbehoeften, beroepsnoodwendigheden of andere redenen die niet wijzen op een ontwrichting van de relatie.\n\n" + "Ik stel bovendien aan, als voorschot op erfdeel, al mijn kinderen, te weten {{namen_kinderen}} en mijn eventuele kinderen die nog geboren zouden worden, als legatarissen de residuo van de gezinswoning voorwerp van voormeld legaat.\nPlaatsvervulling is van toepassing op deze legaten naar analogie met de regels van het Burgerlijk Wetboek.\n[NAKIJKEN OF SCHRAPPEN: In geval van vooroverlijden van één van mijn kinderen zonder afstammelingen na te laten of in geval van verwerping van zijn legaat zonder afstammelingen na te laten zal zijn aandeel in dit legaat aanwassen bij de andere begunstigde(n) ervan, in dezelfde verhouding.]\n\n" + "Betreffende het legaat de residuo bepaal ik uitdrukkelijk dat het voor de eerste begunstigde verboden is om ten kosteloze titel te beschikken (zowel bij leven als bij uiterste wilsbeschikking) over deze goederen of de goederen die hiervan in de plaats zijn gekomen (bij wijze van zaakvervanging), behalve in voordeel van de tweede begunstigden of met voorafgaande schriftelijke instemming van deze laatsten.\n\n" + "Voor het overige is de wettelijke devolutie van toepassing.", varianten: [], parameters: [ { naam: "naam_partner", omschrijving: "Naam van de echtgeno(o)t(e)/wettelijk samenwonende partner aan wie de gezinswoning wordt vermaakt" }, { naam: "namen_kinderen", omschrijving: "Namen van de kinderen die als legataris de residuo worden aangesteld" }, ], toepasbaarOp: ["testament-gezinswoning-partner-restlegaat-kinderen"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "MOD2T_testament_gezinswoning_aan_partner_en_restlegaat_aan_kinderen_tot_18_jaar (eigen kantoormodel)", versie: "1.0", datum: "2026-06-23", wetsbasis: ["art. 4.1 e.v. BW (erfrecht)"], nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-06-23", aandachtspunten: "Dit model heeft uitsluitend uitwerking bij minstens één minderjarig kind op de dag van overlijden; te combineren met een aangepast testament voor de situatie waarin alle kinderen meerderjarig zijn.", }, }, { id: "testament-eigenhandig-datum-handtekening", titel: "Testament — eigenhandige slotformule (datum en handtekening)", categorie: "erfrecht", omschrijving: "Slotformule van een eigenhandig (holografisch) testament: bevestiging dat de tekst geheel eigenhandig werd geschreven, met plaats, datum en handtekening — de drie geldigheidsvereisten van art. 4.43 BW.", tekst: "Door mij geheel eigenhandig geschreven te {{plaats}} op datum van {{datum}},\n(Handtekening)", varianten: [], parameters: [ { naam: "plaats", omschrijving: "Plaats waar het testament eigenhandig wordt geschreven en ondertekend" }, { naam: "datum", omschrijving: "Datum waarop het testament eigenhandig wordt geschreven en ondertekend" }, ], toepasbaarOp: ["keuzetestament", "testament-gezinswoning-partner-restlegaat-kinderen"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "MOD2T_keuzetestament / MOD2T_testament_gezinswoning (eigen kantoormodellen)", versie: "1.0", datum: "2026-06-23", wetsbasis: ["art. 4.43 BW (eigenhandig testament)"], nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-06-23" }, }, ];